سمينار آشنايي با مباني زلزله و فعاليت زلزله هاي منطقه تبريز

07/09/85

روز سه شنبه 7/9/85 سمينار يك روزه اي از سوي شركت گاز استان آذربايجان شرقي درمركز آموزش آن ،با همكاري آقايان اساتيد محترم دكتر يوسف ستارزاده و دكتر عجبشيرزاده برگزار گرديد.

سخنراني اول با عنوان آشنايي با تاريخچه و مباني زلزله از سوي آقاي دكتر ستارزاده ارائه شد.وي ضمن بيان تاريخچه اي اظهار نمودند كه زلزله از بدو پيدايش كره زمين درآن بوقوع مي پيوسته است، ليكن ابتدا زلزله ها دراثر انفجار گازهاي داخل گدازه هاي پوشش سطح زمين و سپس دراثر خروج گازوگدازه از آتشفشانها بوده است. به تدريج با سخت تر شدن پوسته زمين وسردتر شدن آن زلزله هاي گسلي پديد آمده و ساير انواع زلزله ها كمتر شدند.ايشان همچنين با تشريح نحوه عملكرد نيروها برروي زمين ، چگونگي بوجود آمدن گسل ها رابيان فرموده ونشان دادند كه تنها گسل هايي كه در حال حاضر زاويه خاصي با امتداد نيرو هاي  مؤثر امروزي دارند ميتوانند فعال شوند.درپايان نيز نتيجه گرفتند كه به دليل عوامل متعدد و بعضاً ناشناخته مؤثر بروقوع زلزله ،بهترين راه حل درحال حاضر ايمن سازي و مقاوم سازي تأسيسات است و پيش بيني وقوع زلزله هم فعلاً بدقت امكان پذير نمي باشد .

سخنراني دوم با عنوان زلزله هاي منطقه تبريز از سوي دكتر ستارزاده ارائه گشت .ايشان با نمايش نقشه اي از مطالعات نشان دادند كه شهر تبريز تنها تحت تأثير زلزله حاصل از حركت گسل شمال تبريز نيست و گسل هاي بالقوه فعال ديگر نیز دراطراف تبريز قراردارند كه ممكن است فعاليت آنها موجب خرابي هايي درتبريز گردد.همچنين با تشريح مفهوم صفحه گسل و نقطه دروني و سطحي كانون زلزله و نيروي مؤثر برگسل تبريز كه در اثر حركت صفحه عربستان به سمت ايران است ، فرمودند كه بدليل كمبود اطلاعات راجع به گسل شمال تبريز و ساير گسل هاي احتمالاً مخفي زير سطح شهر تبريز ،بطورحتم نميتوان نتيجه گرفت كه مخرب ترين گسل شهر تبريز كدام است و محل احتمالي كانون زلزله كجا خواهدبود .علي ايحال در صورت صحيح بودن تقريبي طول گسل شمال تبريز (حدود 42 كيلومتر) آنگاه ميانگين بزرگي حداكثر زلزله اي كه ممكن است رخ دهد بنا برفرمول هاي تجربي مختلف موجود براي زلزله هاي ايران ، 2/7 ريشتر تخمين زده ميشود . وي همچنين با ياد آوري نحوه تشكيل صفحه گسل درزمين اظهار نمودند كه تا زماني كه مشخصات گسل شمال تبريز و ساير گسل ها ي بالقوه خطرناك احتمالي زير سطح شهر شناسایی و مطالعه نشده باشند ، نمي توان نتيجه گرفت كه كدام قسمت شهر تبريز از نظر زلزله خطرناك تر و يا امن تر است .درپايان نيز پيشنهاد نمودند تا سازمان ها و مؤسسات با همكاري مشترك اولاً بالاترين استانداردها را در ساخت و ساز تأسيسات و شريانهاي حياتي بكار گيرند و ثانياً  نسبت به مطالعه و شناسايي كليه گسل هاي منطقه تبريز اقدام نمايند.

سخنراني سوم با عنوان اندازه گيري ميزان گاز رادن هوا به كمك سنجش مقاومت الکتریکی  هواي نزديك سطح زمين از سوي آقاي دكتر عجبشيرزاده ارائه شد .ايشان اظهار نمودند كه از جمله عوامل پيش نشانگر وقو ع احتمالي و قريب الوقوع زلزله خروج گاز رادن از زمين است. يكي از راههاي اندازه گيري ميزان اين گاز استفاده از دستگاههاي مقاومت سنج الكتريكي هوا است . اين روش از اوايل قرن بيستم شناخته شده بوده و درايستگاههاي اندازه گيري بيش نشانگرهاي زلزله دربرخي كشورهاي جهان مورد استفاده است .

يك نمونه از اين نوع دستگاهها هم  بصورت آزمايشي دررصد خانه مراغه از يكسال پيش نصب شده است .آقاي دكتر فرمودند درصورت به نتيجه رسيدن نتايج اندازه گيري هاي اين دستگاه ، با ايجاد شبكه اي از اين دستگاهها كه چندان هم گران نبوده و حتي امكان توليد محلي دارند ،ميتوان كل استان و ياكشور را تحت پوشش قرارداده و به كاهش تلفات جاني و اقتصادي ناشي از زلزله كمك كرد.

درپايان برنامه مديريت شركت واساتيد سخنران و مهمان توافق نمودند تا با ادامه اين همكاري هاي علمي و نيز همكاري با ساير ادارات به پيشنهادهای مطالعاتي و اجرايي  سمينار دست يابند.    

گزارش: كارگاه و سمينار زلزله و شريانهاي حياتي در شركت گاز استان آذربايجان شرقي

تبريز 31/1/84 و 1/2/84

كارگاه وسمينار زلزله و شريانهاي حياتي كه باهمكاري مركز تحقيقات زلزله دانشگاه صنعتي سهند در شركت گاز استان آذربايجان شرقي برگزار گرديده بود . بعنوان گام مهمي در راستاي آمادگي و دانش افزايي براي كاهش خسارات ناشي از زلزله در اين شركت تلقي شده و هدف آن آشنايي با ‹‹ زلزله›› و ‹‹ بحرانهاي شريانهاي حياتي ›› بالاخص ‹‹ شبكه و تاسيسات گازرساني›› و‹‹مديريت بحران›› بوده است.

برنامه ها در دو قسمت تدارك ديده شده بود : بخش سخنراني و بخش كارگاه

در بخش سخنراني شش عنوان سخنراني توسط چهار نفر از اساتيد و يك تن از كارشناسان محترم بشرح زير ارائه گرديدند.

1- آقاي دكتر حسن افشين طي سخناني در مورد خطر و حوادث ناشي از زلزله صحبت فرمودند.

2- آقاي دكترعباداله قنبري با ارائه تصاويري در مورد ماهيت زلزله مطالبي را ارائه نموده و بيانات خويش را با شرح پهنه بندي خطرلرزه اي در تبريز به پايان رساندند.

3- آقاي مهندس مهدي وجودي با ارائه تصاويري به ابعاد انساني فاجعه ويراني هاي پس از زلزله در ايران اشاره نموده و تصويري از مديريت بحران در ايران را ارائه نمودند.

4- آقاي دكتر ايرج وثوقي شرحي از روش هاي نوين پيش بيني ميان مدت و كوتاه مدت زلزله را با استفاده از علوم ژئوتكنيك ارائه فرمودند.

5- آقاي دكتر نعمت حسني ابتدا ابعاد انساني فاجعه ويراني هاي پس از زلزله را در ايران و جهان روشن كرده و اثرات زلزله را بر شريانهاي حياتي با ارائه تعريفي از آن گفتند.

آقاي دكتر حيني در قسمت ديگري از سخنان خويش خلاصهاي از نتايج و يافته هاي حاصل از پروژه مطالعه و مقاوم سازي لرزه اي  شبكه گاز تهران را با راهكارهايي براي استان آذربايجان شرقي ارائه فرمودند.

در قسمت كارگاه نيز با حضور در چندين نقطه از منطقه گسلش گسل شمال تبريز و با بهره گيري از توضيحات آقايان دكتر قنبري و مهندس وجودي با ساز و كار اين گسل و ساير پديده هاي زمين شناسي منطقه آشنا شدند.

نتايج كلي از سمينار و كارگاه كه با استقبال گسترده همكاران شركت مواجه گشت عبارتند از :

- وقوع زلزله همچون ساير پديده هاي طبيعي اجتناب ناپذير است

- سرتاسر كشور ايران جزء لرزه خيزترين مناطق كره زمين است.

- گسل شمال تبريز از مهم ترين و مخرب ترين گسل هاي شمال غرب كشور است.

- ميتوان با كسب دانش و ايجاد آمادگي بر اساس يك برنامه علمي و دقيق خسارات زلزله بخصوص در بعد انساني آنرا  كاهش داد.

- ميتوان با آمادگي و درايت و استقرار ‹‹مديريت بحران›› مانع از ‹‹بحران مديريت›› در زمان وقوع بحران شد.